مصاحبه با دکتر حمیدرضا جوان عضو کمیته اخلاق سازمان نظام مهندسی ساختمان استان قم

اخلاق مهندسی علم ارزیابی اخلاق حرفه ای مهندسان

| ۱۲:۰۴:۰۸ | ۲۵ / آذر / ۱۳۹۶ |
شناسه خبر: Nw

تعریف اخلاق مهندسی ، مجموعه اصول و قواعدی است که بر اساس ارزش­های جامعه، رفتار و عملکرد حرفه ای مهندس و نهادهای مهندسی را ارزیابی می­کند و درست را از نادرست متمایز می­نماید و موضوع اخلاق مهندسی رفتار حرفه­ای مهندسین و عملکرد نهادهای مهندسی است.

مصاحبه با آقای حمیدرضا جوان عضو کمیته اخلاق سازمان نظام مهندسی ساختمان استان قم

لطفا تعریفی از اخلاق مهندسی ارائه بفرمایید. موضوع آن چیست؟ و چه مسائلی را پوشش می دهد؟

تعریف اخلاق مهندسی ،مجموعه اصول و قواعدی است که بر اساس ارزش­های جامعه، رفتار و عملکرد حرفه ای مهندس و نهادهای مهندسی را ارزیابی می­کند و درست را از نادرست متمایز می­نماید و موضوع اخلاق مهندسی رفتار حرفه­ای مهندسین و عملکرد نهادهای مهندسی است.

گستره مباحث اخلاق مهندسی نظریه ­های اخلاقی و ارزش ­های جامعه را مطالعه می­ کند. مرام نامه­ ها، اصول و قواعد اخلاق مهندسی را تبین می­ نماید. شیوه ­های نهادینه شدن اخلاق مهندسی در میان مهندسین و نهادهای مهندسی را بررسی می­ کند و به آنان خمات مشاوره­ای می­ دهد. تعارض ­های اخلاقی متداول در حرفه مهندسی را بررسی و برای برون رفت از آن­ها، راه­کارهای مناسب ارائه می­ دهد. افراد دست­اندرکار در حرفه مهندسی را آموزش می­ دهد و آنان را در تصمیم گیری­ های حرفه­ ای توانا می ­کند.

توجه به اخلاق مهندسی در کشورما چه مشکلاتی را می تواند حل کند؟  به عبارت دیگر، میزان ضرورت و فایده اخلاق مهندسی در زمان حاضر چیست؟

فعالیت­ های حرفه­ای مهندسی ،از آن رو از اهمیت بالایی در جوامع بشری برخوردار است که انتظار می­ رود  فعالیت­ های حرفه ­ای مهندسی بتواند رفاه و آسایش انسان­ها را افزایش دهد و زندگی بهتری را برای افراد جامعه فراهم آورد. اما امروزه به همراه رشد تکنولوژی در جهان و گسترش فعالیت­ های مهندسی در کشور، شاهد بروز آثار نامطلوب فراوانی در ساخت و سازها نیز می ­باشیم. کیفیت نامطلوب برخی ساخت و سازها در دوران بهره­برداری، خسارت­های ناگوار جانی و مالی ناشی از حوادث طبیعی در کشور و تخریب محیط­زیست، نمونه­هایی از آن می­باشند. این به آن خاطر است که انتظار یادشده تنها در صورتی برآورده می­شود که رفتار حرفه­ای مهندسین و نهادهای مهندسی در چارچوب اصول و قواعد اخلاقی تعریف شده انجام پذیرد؛ که مباحث اخلاق مهندسی عهده­دار تبیین و ساماندهی به این امور می­باشد.

چگونه می توان به توسعه این علم و پیاده سازی آن در حرفه مهندسی در کشور پرداخت؟

طرح مباحث اخلاق مهندسی و درونی شدن آن در جوامع حرفه ­ای مهندسی کشور دارای الزاماتی است که مهم­ترین آن به اختصار عبارتند از: 1. مطالعه تجربیات موفق جهان در زمینه رشد اخلاق مهندسی در جوامع حرفه­ای و بومی­ سازی آن­ها 2. ایجاد کارگروه ­های تخصصی متشکل از کارشناسان دو حوزه اخلاق و مهندسی، جهت تدوین اصول و قواعد اخلاق مهندسی هماهنگ با ارزش­های جامعه و متناسب با ظرفیت نهادهای حرفه­ای مهندسی در کشور 3. تربیت اساتید مجرب در مباحث اخلاق مهندسی 4. آموزش مباحث اخلاق مهندسی در دانشگاه ­ها در سطوح مختلف کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری 5. ترویج اخلاق مهندسی در مراکز مدیریتی و جوامع تصمیم­گیری حرفه­ای و فرهنگ­سازی آن در سطح جامعه  

نظر خود را راجع به بومی سازی اخلاق مهندسی و روش های تحقق آن در کشورمان ارائه بفرمایید.

اخلاق مهندسی، از جمله علوم بین­ رشته ­ای است که ردپای مباحث آن را می­ باید در دو حوزه علوم انسانی و علوم مهندسی جستجو نمود. علوم مهندسی، تصمیمات و رفتار حرفه­ ای مهندس را به لحاظ انطباق با استانداردهای فنی تبیین می­ کنند؛ و علوم انسانی، تصمیمات و رفتار مهندس را به لحاظ هماهنگی آن­ها با باورها و ارزش­ های فردی و اجتماعی مورد مطالعه قرار می ­دهند. نگاه متفاوت به­ انسان، ارزش­ها و گزاره­ های اخلاقی متفاوتی را به ­همراه خواهد داشت. از این ­رو، اگر بپذیریم که رفتار مهندس به لحاظ انطباق با استانداردهای فنی ارتباطی با باورها و ارزش­ های حاکم بر جامعه ندارد؛ اما رفتار وی به لحاظ اخلاقی، ارتباط تنگاتنگی با باورها و ارزش­ های حاکم بر جامعه دارد. این یکی از عواملی است که نیاز به­ بومی­ سازی را آشکار می­ کند. اما وضعیت جوامع حرفه ­ای مهندسی در کشورهای مختلف نیز به لحاظ ظرفیت­ های فنی و نظام ساختاری آن­ها یکسان نمی­ باشد. این عامل دیگری است که نیاز به­ بومی­ سازی را آشکار می ­نماید. از این رور، آئین نامه­ ها، راه­کارها و قواعد اخلاق مهندسی در هر جامعه می­ بایستی هماهنگ با فرهنگ و ارزش ­های آن جامعه و متناسب با توانایی ­های حرفه ­ای مهندسین و ساختار حاکم بر جوامع مهندسی تبیین گردد.

با توجه به آن­چه آمد، روش تحقیق برای بومی­ سازی اخلاق مهندسی در کشور، آمیزه ­ای از روش­ های تحقیق میدانی، توصیفی و تحلیلی خواهد بود. تجربیات جهانی، به همراه ظرفیت­های فنی مهندسی و ارزش­های حاکم بر آن­ها مطالعه و توصیف ­گردند. وضعیت موجود اخلاق حرفه ­ای مهندسی در کشور از جهت میزان تطابق آن با استانداردهای جهانی به روش میدانی و توصیفی مطالعه ­گردد. در این مطالعه باید نقاط اشتراک و افتراق از جهت ارزش ­ها و به لحاظ ظرفیت­ های فنی مهندسی، بررسی و به­ درستی تبین گردد. پس از تحلیل نتایج این­گونه مطالعات، می­ توان به آئین نامه ­ها، اصول و قواعد اخلاق مهندسی و راهکارهای متناسب با وضعیت حال و آینده کشور دست یافت.     

                                                                                                          

کیمیا سامانه